Üniversiteye başlamak, genç için yalnızca yeni bir okulun kapısından içeri girmek değildir.
Bazen ilk kez ailesinden uzakta yaşamak, kendi parasını yönetmek, kendi kararlarını vermek, yanlış yapmak ve o yanlışların sonuçlarıyla karşılaşmaktır.
Yani genç için aslında başka bir şey daha başlar: yetişkinliğe doğru ilk ciddi adımlar…
Ve tam da bu dönemde ailelerin kafasında önemli bir soru belirir:
Artık büyüdü. Ne kadar müdahale etmeliyim?
Belki de asıl soru şudur:
Onun yerine ne kadarını yapmalıyım, ne kadarını kendisinin yapmasına izin vermeliyim?
Çünkü bir gencin bağımsızlaşması, ailesine artık ihtiyacı olmadığı anlamına gelmez. Tam tersine… Bazen genç, kendi ayakları üzerinde durmayı öğrenirken arkasında güvenebileceği bir ailenin olduğunu bilmeye daha fazla ihtiyaç duyar.
Ancak burada ince bir çizgi vardır.
Destek Olmak Başka, Yönetmek Başka
Örneğin üniversitedeki derslerini takip etmek, sınav tarihlerini sürekli hatırlatmak, arkadaş ilişkilerine müdahale etmek, parasını nasıl harcaması gerektiğini sürekli söylemek ya da karşılaştığı her sorunu onun yerine çözmek kısa vadede koruyucu gibi görünebilir. Ama uzun vadede genç, kendi kararlarını verme ve sonuçlarıyla baş etme becerisini yeterince geliştiremeyebilir.
Diğer taraftan,
Artık üniversitedesin, büyüdün. Kendi başının çaresine bak.
demek de gencin ihtiyaç duyduğu duygusal güveni bir anda ortadan kaldırabilir. Belki sağlıklı olan üçüncü bir yol vardır:
Senin hayatın artık senin sorumluluğun. Ama ihtiyacın olduğunda yanındayım.
Bu cümlede hem sınır vardır hem güven. Hem bağımsızlık vardır hem bağ. Çünkü yetişkin olmak, aileye hiç ihtiyaç duymamak değildir.
İhtiyaç duyduğunda yardım isteyebilecek kadar güvende olmak; yardım aldığında yeniden kendi hayatının sorumluluğunu üstlenebilmektir.
Bu dönemde ebeveynlerin de kendi rollerini yeniden tanımlaması gerekir. Çocuğumuz küçükken elimizden tutarak yürümeyi öğretiriz. Büyüdüğünde ise bazen yapmamız gereken şey onun elini tutmak değil, yürüyebileceğine güvenmektir.
Çocuğumuzun Hata Yapmasına İzin Vermek
Ve belki de ebeveynliğin en zor taraflarından biri tam burada başlar: çocuğumuzun hata yapmasına izin vermek… Çünkü bazı hatalar bizim müdahalemizle önlenebilir. Ama bazı şeyler ancak yaşanarak öğrenilir.
Bir genç yanlış bir arkadaş seçebilir, parasını yanlış harcayabilir, bir dersinden düşük not alabilir, bir planı istediği gibi gitmeyebilir. Bütün bunlar onun hayatının başarısızlıkları değil; yetişkinlik deneyiminin parçalarıdır.
Elbette riskli ya da ciddi durumlarda aile desteği ve gerektiğinde profesyonel yardım önemlidir. Ancak günlük yaşamın her zorluğunu gencin yerine çözmek, onun kendi yaşamıyla kuracağı ilişkiyi zayıflatabilir.
Belki üniversiteye giden çocuğumuza verebileceğimiz en değerli mesajlardan biri şudur:
Sana güveniyorum. Her şeyi doğru yapacağını değil; yanlış yaptığında da yeniden deneyebileceğini biliyorum.
Ailelerin Kendilerine Sorması Gereken Sorular
Ve belki ailelerin kendilerine de sorması gereken birkaç soru vardır:
- Onun gerçekten ihtiyacı olduğu için mi yardım ediyorum, yoksa kaygımı azaltmak için mi?
- Onun kararını destekliyor muyum, yoksa kendi doğrumu yaşatmaya mı çalışıyorum?
- Bir sorun yaşadığında hemen çözmeye mi koşuyorum, yoksa önce onu dinliyor muyum?
- Büyümesine izin verirken, ihtiyaç duyduğunda dönebileceği güvenli bir yer olduğumu hissettirebiliyor muyum?
Çünkü çocuklarımız büyürken bizim görevimiz onları hayattan korumak kadar, hayatla baş edebileceklerine inanmalarına yardımcı olmaktır.
Üniversitenin ilk yılları sadece gençlerin değil, ebeveynlerin de yeni bir döneme başladığı yıllardır. Çocuk biraz daha uzağa gider. Ama bağın kopması gerekmez.
Belki artık sevgimizi; “Ben senin için yaparım.” yerine, “Sen yapabilirsin. İhtiyacın olduğunda ben buradayım.” diyerek göstermeyi öğrenmemiz gereken bir dönemdir.
Çünkü bazen iyi ebeveynlik, çocuğumuzun hayatını kolaylaştırmak değil…
Kendi hayatını kurabileceğine inanacağı kadar yanında olmaktır.
Bu konuda konuşmak ister misiniz?
Yazıda anlatılanlar size tanıdık geldiyse, birlikte konuşmak için bir adım atabilirsiniz.